Tapu kütüğünde "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığıdır" ve "Korunma Alanı Belirtmesi Vardır." şerhleri bulunan taşınmazların emlak vergisi muafiyeti hk.

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Ankara Defterdarlığı

Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı: E-90792880-175.01[2022/27]-137497 27.03.2023

Konu: Tapu Kütüğünde "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığıdır" ve "Korunma Alanı Belirtmesi Vardır." Şerhleri Bulunan Taşınmazların Emlak Vergisi Muafiyeti

İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden, Kuruluşunuza ait;

- … İli, … İlçesi, … Mahallesi … ada .. parselde … m² arsa üzerinde bulunan, 2004 yılından beri ticari faaliyette kullanılmayan ve 2008 ila 2009 yıllarında mekanik aksamı sökülüp hurda olarak …'ye satılan 2 adet silo için tapuda, … tarihli ve … yevmiyeli kayıt ile "2 adet silo 2. Grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır"; … tarihli ve … yevmiyeli kayıt ile "1. derece korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydının bulunduğu,

- … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada … parselde kayıtlı … m² arsa üzerinde bulunan niteliği "Kargir Ofis Binası" olarak belirtilen taşınmaz için tapuda, … tarihli ve … yevmiyeli kayıt ve … tarihli ve … yevmiyeli kayıt ile "korunma alanı belirtmesi vardır" kaydının bulunduğu

belirtilerek, bahse konu taşınmazlara 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 21 inci maddesine göre muafiyet uygulanıp uygulanmayacağı, uygulanacak ise hangi oranda uygulanacağı; 1319 sayılı Kanunun genel kanun, 2863 sayılı Kanunun ise özel bir kanun olması nedeniyle söz konusu taşınmazların ticari faaliyette kullanılması durumunda, hesaplanacak emlak vergisinin öncelikle 2863 sayılı Kanunun 21 inci maddesi, daha sonra ise 1319 sayılı Kanunun 30 maddesinde düzenlenen kısıtlılık hükümlerinin uygulanması suretiyle hesaplanmasının mümkün olup olmadığı hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Türkiye sınırları içinde bulunan binaların, bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, bina vergisinin binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği; 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise vergiye tabi iken muaflık şartlarını kazanan binadan dolayı mükellefiyetin, bu olayın vuku bulduğu tarihi takip eden taksitten itibaren sona ereceği hükümleri düzenlenmiştir.

1319 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinde, kanunlar veya diğer kamu düzeni koyan mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve arazinin vergisinin kısıtlamanın devam ettiği sürece 1/10 oranında tahsil olunacağı; kanunla ve diğer mevzuatla yapılan kısıtlamaların neler olduğunun, süresinin, tevsikinin ve kısıtlama koyan kamu organlarının görevleri ve sorumluluklarının Bakanlığımızca, Milli Eğitim ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlıklarının mütalaaları alınarak hazırlanacak bir yönetmelikle tanzim olunacağı hükme bağlanmıştır.

Kısıtlı vergi uygulaması, söz konusu hükme istinaden hazırlanan ve 17/11/1986 tarih ve 19284 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 9/11/1985 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yürürlüğe giren "Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik" esaslarına göre yapılmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 2 nci maddesinde, "İmar planlarında, resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrılmış olması sebebiyle üzerinde inşaat yapılmasına izin verilmeyen arsalar ile esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyen binaların tasarrufu kısıtlanmış sayılır.

Bu hallerde kısıtlı olarak vergileme, imar planının kesinleştiği tarihi izleyen yıl başından itibaren yapılır. Kısıtlama, ilgili arsa veya binanın bulunduğu alan imar programına alınıncaya (imar programının kesinleştiği tarihe) kadar devam eder.

Arsanın imar planında kısıtlılığı gerektiren amaçlara tahsis edildiğinin bu yönetmeliğin 5 inci maddesindeki bildirim mecburiyeti hükümlerine göre tespit edilmemiş olması halinde, arsa veya bina sahibi tarafından yazılı müracaatta bulunularak kısıtlamayı koyan idareden alınacak kısıtlılık durumunu gösteren belge verginin tarhına yetkili daireye ibraz edildiğinde kısıtlılık aynı esaslar dairesinde uygulanır." denilmektedir.

Bu hükme göre kısıtlı verginin, imar planlarında, resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrılmış olması sebebiyle üzerinde inşaat yapılmasına izin verilmeyen arsalar ile esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyen binalar için kısıtlı verginin uygulanması mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, "Tapu kütüğüne 'korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır' kaydı konulmuş olan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerinde kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parseller her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Ancak, büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer alan ve yukarıda nitelikleri belirtilen taşınmazlardan basit usulde vergilendirilenlerin dışında ticari faaliyetlerde kullanılanlar hakkında emlak vergisinin yarısı ve çevre temizlik vergisinin tamamına ilişkin bu muafiyet hükmü uygulanmaz.

Getirilen kesin yapılanma yasağına aykırı olarak tesis edilen yapılar, bu yapıların yapıldığı parseller ve kanunlara aykırı eklentileri bulunan taşınmaz kültür varlıkları hakkında bu yapılar yıkılıncaya veya aykırılıklar giderilinceye kadar yukarıdaki fıkradaki muafiyet hükmü uygulanmaz." hükmü yer almaktadır.

Buna göre, tapu kütüğüne "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerinde kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parsellerin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulması gerekmekte olup, söz konusu taşınmazların basit usulde vergilendirilenlerin dışında ticari faaliyetlerde kullanılması halinde emlak vergisinin yarısı ve çevre temizlik vergisinin tamamına ilişkin olarak bu muafiyet hükmü uygulanamayacaktır. Ayrıca söz konusu taşınmaz üzerinde, getirilen kesin yapılanma yasağına aykırı olarak tesis edilen yapılar bulunması halinde, bu yapılar yıkılıncaya kadar bahse konu muafiyetin uygulanması mümkün değildir.

Bu itibarla, … İli, … İlçesi, … Mahallesi … ada … parselde yer alan ve tapuda "2 adet silo 2. Grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" ve "1. derece korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı bulunan siloların, ticari faaliyetlerde kullanılmaması durumunda taşınmaz kültür varlıkları olarak belirlendikleri tarihi takip eden taksitten itibaren bina vergisinden muaf tutulması mümkün bulunmaktadır. Ancak, söz konusu siloların ticari faaliyette kullanılması durumunda emlak vergisinin yarısının ödenmesi gerektiği tabiidir.

Diğer taraftan, … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada … parselde kayıtlı … m² arsa üzerinde bulunan niteliği "Kargir Ofis Binası" olarak belirtilen taşınmazın ise, tapuda 'Korunma Alanı Belirtmesi Vardır' kaydı bulunan taşınmazlar için gerek 1319 sayılı Kanun gerekse 2863 sayılı Kanunda herhangi bir muafiyet hükmüne yer verilmediğinden, emlak vergisinden muaf tutulması mümkün değildir.

Ayrıca, Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesi uyarınca kısıtlı verginin, imar planlarında, resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrılmış olması sebebiyle üzerinde inşaat yapılmasına izin verilmeyen arsalar ile esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyen binalar için uygulanması mümkün olup, bahse konu özelge talep formunda söz konusu taşınmazların bu kapsamda olduğuna ilişkin herhangi bir belirlemeye yer verilmediğinden kısıtlılık hükümlerinin uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.